Opera

Premiera „Lis Mykyta”

I.Nebesnyi
Premiera "Lis Mykyta"
80 minut.

Muzyka Ivana Nebesnego

Libretto Wasył Wowkun na poemat-bajkę Iwana Franki o tej samej nazwie

Opera w 2 aktach

Odbywa się w języku ukraińskim

Premiera opery Iwana Nebesnego „Lis Mykyta” napisanej na zamówienie Lwowskiej Opery Narodowej!

Libretto zostało stworzone przez reżysera widowiska  Wasyla Wowkuna na podstawie słynnego poematu Iwana Franki „Lis Mykyta” wydanego po raz pierwszy 130 lat temu. 

Operę polecamy do ogłądania przez сałą rodzinę , bo niby za bajką dla dzieci i zabawną fabułą o figlach przebiegłego Lisa zawsze stoją naglące problemy społeczne. Świat zwierząt – postaci z bajki – jest bardzo podobny do społeczeństwa ludzkiego, gdzie rządzą własne zasady walki o życie.  „Mądra głowa oto nasza pomoc jedyna”, – właśnie umysł i bystrość zawsze pomagają Lisowi Mykycie wyjść cało  z kolejnych niesamowitych przygód.

Opera „Lis Mykyta” Iwana Nebesnego  na scenie Lwowskiej Opery Narodowej  ma wiele niespodzianek: od samego brzmienia(ponieważ w orkiestrze,  wraz z tradycyjnymi instrumentami, barwnie brzmią cymbały, bandura, drumla, lira i trembita), do scenografii, jaskrawych kostiumów i masek zwierząt, a także najnowocześniejszych technologii mapowania 3D i oświetlenia.    

Libretto wystawy

IWAN NEBESNYJ „LIS MYKYTA”

Libretto Wasył Wowkun na poemat-bajkę Iwana Franki o tej samej nazwie

                                     Opera na 1 akt

                             Odbywa się w języku ukraińskim

Nastąpiła wiosna. Lew- król zwierząt – król zwierząt, powołał wszystkich zwierząt do sądu. Nie stawił się tylko główny pozwany Lis Mykyta. Do niego u zwierząt było najwięcej zarzutów: cierpiały z powodu jego sztuczek Wilki, Szczeniak Hektor, Kot Murłyka i Ryś, który wstawiał się za małym Zającem. Jako pobożną postać, która nie bierze mięsa do ust już przez cały rok, Lisa Mykytę usprawiedliwia tylko jego wuj – Borsuk Babaj.  On podkreśla, że zwierzęta też nie bez grzechu – robiły krzywdę,  a we wszystkim  obwiniły Lisa Mykytę! Cała nadzieja – na mądre uznanie króla Lewa. Lew decyduje, aby Niedźwiedź Burmyło przyprowadził Lisa na sąd.   

Niedźwiedź przyszedł do Lisa i każe mu iść do sądu, ale Mykyta nie śpieszy się wypełniać królewski rozkaz: on zaprasza Burmiłę  poczęstować się miodem u bogatego Ochrima. Niedźwiedź chętnie chce poczęstować się czyimś miodem, ale jego łapy wpadają w dębową pułapkę!  Burmyła dobrze pobili kijami, zanim uciekł.  Następnym posłańcem od króla do Lisa był tchórzliwy Kot Murłyka. I też spotkał się z nieprzyjemnością: chciał posmakować myszy w zacisznym domu i wpadł w pułapkę.   

Ledwo uciekł spod kija wójta i poszarpany wrócił do pałacu. Król Lew jest wściekły! Następnie Lisa Mykytę odwiedza wujek Borsuk. Namawia Lisa, by poszedł do sądu i zademonstrował swoją mądrość, złagodził plotki wrogów i zmienił  gniew króla na litość.

Ale Lew jest nieustępliwy: wysyła Lisa do trybunału, gdzie siedzą stare lisy i osły. Głuchy Osioł postanawia powiesić Mykytę na szubienicy. Zwierzęta czekają na spektakl egzekucji, ale Lis błaga króla Lewa o spowiedź i opowiada o ogromnym skarbie króla Grocha. Lew natychmiast najeżył uszy: co za skarb i gdzie on jest?

Lis wymyśla historię skarbu ukrytego w Czarnogórze, który został przejęty przez jego ojca, który wraz z Burmyłem, Wilkiem Nienasyconym i Kotem Murłyką miały się zbuntować przeciwko Królowi Lwu! Jednak Mykyta powstrzymał swojego rodzimego ojca, zachowując wierność królowi zwierząt! Za taką odwagę Lew pozostawił  Lisa przy życiu. Lis obiecuje, że pokaże królowi drogę do skarbu, ale dopiero po powrocie z pielgrzymki – złożył przysięgę odwiedzić Rzym i Jerozolimę przed swoją śmiercią. Tymczasem  sprawcy krzywdy  Lisa – Niedźwiedź, Wilk i Kot trafiają do więzienia.

Lis Mykyta zmierza na pielgrzymkę do Rzymu. Prosi Lwa o dobrą torbę, którą ma Niedźwiedź, a od zatrzymanego Wilka – parę butów. Po otrzymaniu  tych rzeczy Lis opuszcza pałac królewski w towarzystwie Capa i Zająca. Mykyta wraca do domu, gdzie witają go z radością Lisica i dzieci. On zaprosił Zająca do domu, przypomniał mu jak zeznawał przeciwko Lisa  w sądzie i zabił go.  Tymczasem Kozioł szczypia trawę na podwórku. Lis Mykyta wręcza mu torbę z listami do Króla Lwa.  Kiedy uprzejmy Kozioł poważnie podaje listy Lwu, mówiąc o swoich nieocenionych poradach stosownie pisania, głowa Zająca pojawia się z torby. Lew warczy ze złości, rzucając wszystko dookoła i zabijając Kozła.   

Borsuk Babaj znów idzie do Lisa. Mykyta przygotowuje się do pójścia z nim ponownie na dwór królewski, a Lisica gorączkowo prosi męża, by został. Lis mówi, że ma najlepszą pomoc – to mądra głowa! Lis i Borsuk po drodze spotykają procesję z Kogutem na czele, którego Lis chwacko zabija na obiad. „Niepotrzebnie to zrobiłeś!”,- mówi Borsuk, bo Kogut miał protekcję królewskiej Lwicy. Zamiast tego Lis Mykyta opowiada o lekarce, małpce Fruzie, która przerabia wszystkich na swój ład i nie lubi mężczyzn, chociaż jest potajemnie zakochana w Lisie Mykycie.

Po przybyciu do Lwa Lis udajnie lamentuje, że nie jest winny śmierci Zająca i Kozła, bo właśnie przez nich on przekazał skarb królowi. Kłamstwo Lisa przerywa Wilk niesyty: rzuca mu wyzwanie na pojedynek, aby ustalić, kto ma rację, a kto jest złodziejem! Na pomoc Lisowi przybywa małpka Fruzia, która strzyże Lisa, pozostawiając puszystym tylko ogon, aby w najlepszym momencie mógł sypnąć piaskiem w oczy wilkowi. Ta i inne chytrości pomogły Lisowi Mykycie  wyjść zwyciężcą z walki. Dlatego, że Lis potrafił z rozumem  wydobyć się z biedy, Lew mianował go kanclerzem, aby mądrze bronił państwa. Wszystkie zwierzęta chwalą Lisa Mykytę! 

 

O wystawie

Premiera opery Iwana Nebesnego „Lis Mykyta” napisanej na zamówienie Lwowskiej Opery Narodowej!

Libretto zostało stworzone przez reżysera widowiska  Wasyla Wowkuna na podstawie słynnego poematu Iwana Franki „Lis Mykyta” wydanego po raz pierwszy 130 lat temu. 

Operę polecamy do ogłądania przez сałą rodzinę , bo niby za bajką dla dzieci i zabawną fabułą o figlach przebiegłego Lisa zawsze stoją naglące problemy społeczne. Świat zwierząt – postaci z bajki – jest bardzo podobny do społeczeństwa ludzkiego, gdzie rządzą własne zasady walki o życie.  „Mądra głowa oto nasza pomoc jedyna”, – właśnie umysł i bystrość zawsze pomagają Lisowi Mykycie wyjść cało  z kolejnych niesamowitych przygód.

Opera „Lis Mykyta” Iwana Nebesnego  na scenie Lwowskiej Opery Narodowej  ma wiele niespodzianek: od samego brzmienia(ponieważ w orkiestrze,  wraz z tradycyjnymi instrumentami, barwnie brzmią cymbały, bandura, drumla, lira i trembita), do scenografii, jaskrawych kostiumów i masek zwierząt, a także najnowocześniejszych technologii mapowania 3D i oświetlenia.    

KOMEDIA SĄDU

Obrazy reżyserskie w operze Iwana Nebesnego „Lis Mykyta”

Libretto Wasyła Wowkuna na poemat-bajkę Iwana Franki o tej samej nazwie

Chcę,  za stwierdzeniem Woltera, aby bajka „Lis Mykyta” była wiarygodna, a nie podob na

 niechlujny sen, aby nie było w niej banałów, a pod mgiełką wymysłu bystre spojrzenie mogło rozpoznać w tym głęboką prawdę…

W swoich twórczych refleksjach jest trudno się nie zgadzać  taż z myśleniem analitycznym Natalii Tychołoz w  historii „Niewzruszony Lis Mykyta lub Niezwykłe przygody rudego  spryciarza”, w której artystyczny świat poematu Franki okazuje się jak swoisty model tożsamości społecznej. I to dotyczy nie tylko byłej Halicji  a ludzkiej przestrzeni w ogóle bez ram czasowych i ograniczeń. Jednak ta rzeczywistość, choć przedstawiona przez pryzmat  bajki, uderza okrutnymi, „nieludzkimi” porządkami. I nie jest to zaskakujące. W końcu przedstawiają jej zwierzęta, które od dawna ulegają drapieżnej, krwiożerczej, „okropnej” walce prawnej o byt, która niestety rozciąga się na społeczeństwo ludzkie, ponieważ prezentują ją.

Nasze całe życie – jest wojna

Każdy walczy w niej jak zna

Ten zębami, ten skrzydłami

Trzeci mocnymi pazurami

Inne skonami sprytnymi…

–  jest to główna filozoficzna maksyma, którą wyznają prawie wszystkie postacie bajki Franki. Chociaż na pierwszy rzut oka zwierzęta wydają się całkiem bezpieczne (spokojne) i podobne do ludzi: żyją życiem społecznym i politycznym, zajmują określone stanowiska (król, gubernator, kanclerz, woźny, gwardzista), znajdują się w stosunkach krewnych jeden z drugim, gościły się, pozywały się, kłóciły się i godziły się, płaczą, śmieją się, kochają i nienawidzą. Jednak te zewnętrzne cechy „ludzkości” ani nie zaprzeczają, ani nie znoszą „zwierzęcości”. To połączenie niekompatybilnego – „ludzkiego” ze „zwierzęcością” w postaci zwierząt — powoduje główny humorystyczny i satyryczny efekt poematu, a jednocześnie jest przejawem jego dwuplanowości. To znaczy, po jednej stronie (na poziomie recepcji dziecięcej) zoomorficzne postacie przedstawiają same zwierzęta jako istoty biologiczne, a z drugiej strony (na poziomie czytelnika dorosłego), zwierzęta – to są satyryczne maski, maski, które ukrywają ludzi i ludzkie społeczeństwo.

Rodowód i szlaki jego migracji zaczynają się w 940. roku naszej kroniki z opowieści  „Wyjście niewolników” ( Ecbasis captivi”), przechodzą  przez poemat „Van den vos Reynaerde” (1250 roku) holenderskiego poety Willemsa, aż do przerobionej  w 1974 r. przez Goethe  staroniemieckiej opowieści „Reinke”, opublikowanej pod nazwą „Reineke Fuchs” i stała się decydującą motywacją dla napisania przez Frankę utworu własnego, zmodyfikowanego  orientacją satyryczną na ukraiński grunt. 

   Ta rzeczywistość społeczna jest przenoszona przez pryzmat gatunku baśni, imponującej nowoczesnością i aktualnością.

Tak, ten utwór jest równolegle dwukierunkowy: on tak dla dzieci, jak i dla dorosłych. W naszym przypadku jest to prawdziwy bestseller, ale w postaci opery, do oglądania w rodzinie: przedstawienie, który łączy zabawne, pełne przygód i satyryczno-rewelacyjne treści i podteksty. I ciężko powiedzieć, czego tutaj jest więcej: ludzkiego w świecie zwierząt czy odwrotnie zwierzęcości w świecie ludzkim ? Razi inne – okrucieństwo współistnienia, a raczej brutalne prawa walki o własne życie. A więc połączenie ludzkiego  ze zwierzęcym i tworzy główną satyryczno-humorystyczną koncepcję poematu Franki, a także naszą inscenizację – odtworzenia.

Idea walki o przetrwanie określa i lismykytowską fabułę i cechy wszystkich postaci, które między innym nie są podzielone na pozytywne lub negatywne, zwycięzców lub zwyciężonych. W tym  społeczeństwie, w którym prawda jest uwarunkowana, tak samo uwarunkowane są pojęcia dobra i zła, panują i są docenione oszustwa, zdrady, ochrony, protekcji, kłamstwa….. Z dołu do góry – wszystkie są pełne schematów i relacji korupcyjnych.  Dlatego i Lew nie jest wyjątkiem, kiedy usłyszał o skarbie  Grocha, rehabilituje Lisa i powołuje jego na stanowisko kanclerza państwowego.

Podstawą kompozycji opery I. Nebesniego „Lis Mykyta” jest proces sądowy, wydzielony przez autora libretto w główną płaszczyznę działania i walki. Zdaniem Natalii Tycholoz właśnie on dialoguje i dramatyzuje opowiadanie historii:  „Ponieważ sąd – jest rodzajem dramatu. Jednak w poemacie procesują nie zwierzęta z ludźmi (jak w utworze „Jak zwierzęta prawowały się z ludźmi”), lecz bydło z bydłem. Głównym przestępcą jest niemal jednogłośnie przyznany Lis Mykyta. Obwiniany jest prawie wszystkimi zwierzętami – od małego do wielkiego: Kogut, Szczeniak, Kot, Ryś, Wilk, Niedźwiedź i inne.

 

                                         Lis Mykyta złodziejem jest

                                        On sumienie, cześć i wiarę

                                        Za galaretę, miarkę wódki

                                         Bez wahania sprzedaje

                                        Oto niechrześcjanin, oto  Judasz

                                        Patriota – u niego  oszustem jest.

– tak charakteryzuje go Ryś. Jednak główna konfrontacja toczy się jednak pomiędzy Lisem i Wilkiem. Przy tym Sędzią występuje  nietranscendentny święty Mikołaj (jak w bajce „Sąd świętego Mikołaja”) czy przemądry Salomon (jak w bajce „Jak zwierzęta prawowały się z ludźmi”), a król zwierząt – Lew, który sam jest nie mniej drapieżny niż jego poddani.

 To zdaniem holenderskiego historyka Johana Huizingi – „sąd jako pojedynek słowny” i „sąd jako współzawodnictwo”. „Tutaj sprawę rozstrzygają nie najdokładniejsze i najlepiej wyważone argumenty prawne, ale najsurowsze i najbardziej aroganckie zarzuty”. Agon w tym przypadku wyjątkowo polega na tym, że każda strona próbuje prześcigać inną w najlepszym zhańbieniu  i obmowie, i w ten sposób wygrać (J. Huizinga).

Ta komedia sądu – przedstawienie  szybciej dla zabawy niż poszukiwanie prawdy lub sprawiedliwości. Lis Mykyta  przeżywa dzięki chytrościom  i niezwykłym umiejętnościom. Nawet mu sympatyzujemy, uśmiechając się, i zazdrościmy mu trochę, ponieważ jest genialnym showmanem, utalentowanym aktorem, genialnym reżyserem, odnoszącym sukcesy człowiekiem-zwierzęciem.

I każdy z nas w Lisie Mykycie chce  zpoznać kogoś ze swoich bardzo dobrych znajomych, nie uznając, że  najbliższym krewnym jest każdy z nas.    

Pomysł napisania libretta i pomysł inscenizacji „Lisa Mykyty” Iwana Franki  jako współczesnego przedstawienia  nasunęło  samo życie z dzisiejszymi wyzwaniami, rzeczywistościami i pojawieniem  nowego rodzaju bohatera naszych czasów.

Wybór na pisanie utworu muzycznego przypadł  Iwanowi Nebesnemu  jako kompozytorowi, który umiejętnie i subtelnie łączy współczesny język z muzycznym językiem autentyczności. W kanwie muzycznej słyszymy głosy trembit, cymbałów, lir i bandur.

Malownicza przestrzeń „Lisa Mykyty” to las bez lasu, zminimalizowana pustynia… z pustynnymi owocami – czarnymi i białymi kwadratami… z jej okrutnymi prawami istnienia z powodu zsunięcia wszystkich duchowych i moralnych wartości i instytucji… w tym przypadku jest to instancja  sądownictwa, a raczej instalacja sądowa … Jeszcze niektórzy „człekokształtne” próbują wznieść się do niebiańskiej wysokości, ale ziemska grawitacja swą synergetyką  wraca z powrotem… do czarnego kwadratu lub w niego….  

 Wszystkie postacie „Lis Mykyta”, a także główny bohater, mają dobre pochodzenie, są dobrze wychowane i wyszkolone, bogate i dobrze wyglądają. Problem w istocie, ona jest całkowicie fałszywa, wyraża się to przez pajęczyny nimb …

Kostiumy Anny Ipatjewej wraz z rzeźbiarskimi kompozycjami Wasyla Odrechowskiego jakby wzięty z podium, chłodno charakteryzując każdą postać, nadając jej indywidualne cechy.

Nowoczesna technologia i światło uogólniają efekt opery – nie jako efekty specjalne lub 3D, ale jako równoważne środki artystyczne z własną estetyczną treścią, rzeźbią i wyraźniej wyrażają  teraźniejszość, przestrzeń z jej nowoczesnymi dominantami – Lis (y) Mykyta (y) …

Wasyl Wowkun,

repyser, librecista,

Dyrektor Generalny – Dyrektor Artystyczny

Lwowskiej Opery Narodowej

Nadchodzące wydarzenia
2020
01
mar.
niedziela
14:00-15:45 | 50-300 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
2020
01
mar.
niedziela
19:00-20:45 | 50-500 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
2020
15
mar.
niedziela
14:00-15:45 | 50-300 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
2020
15
mar.
niedziela
19:00-20:45 | 50-500 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
2020
05
kwi.
niedziela
14:00-15:45 | 50-400 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
2020
05
kwi.
niedziela
19:00-20:45 | 50-500 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
2020
25
kwi.
sobota
18:00-19:45 | 80-600 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
2020
26
kwi.
niedziela
12:00-13:45 | 50-300 hrn
Львівський національний академічний театр опери та балету
Wybierz dzieńKupić bilet
wydrukuj*Teatr zastrzega sobie prawo do zmiany wykonawców
11 wrzesień 2017
wydrukuj*Teatr zastrzega sobie prawo do zmiany wykonawców